Arkadaşlar; sene sonu seminer çalışması için Rol Oynama ve Yaratıcı Drama yı seçmiştim.Sizinle de paylaşmak istiyorum.İyi çalışmalar.

                                             ROL OYNAMA

   İnsanlar yaşantılarının her döneminde, her anında bir rol oynarlar.Rol, bir bakıma incelemek, analiz etmek, doğruyu aramaktır.Bir oyunda rol oynamak demek oyundaki bir karakterin duygularını, düşüncelerini canlandırmak demektir.Aslında insanlar yaşamlarında her an her zaman yeni bir rol oynarlar.Her duruma karşı yeni roller yaratırlar.Çocuk oyunlarında rol oynamaya en iyi örnek evcilik oyunudur.Bu gibi rol oynamalarda öykünme de önemli bir aşama ya da çıkış noktasıdır.Rol oynama da toplumdaki farklı kişilerin mesleki görevlerini canlandırmak da söz konusudur.

    Öykünme ve pandomim rol oynamaya başlamanın kolay yoludur.Polis, doktor, öğretmen, şöför gibi kişilerin yorgun, sinirli,kızgın, neşeli vb. hallerini canlandırmak söz konusu olabilir. Yaşamda üstlendiğimiz rolleri daha iyi, daha güzel ve doğru oynayabilmek için rol oynamayı, dramatize etmeyi de içeren drama eğitiminin önemli olduğu unutulmamalıdır.

    Rol oynama hiçbir zaman bir film veya tiyatro oyunundaki karakterin aynı biçimde canlandırılması değildir.Öykünme (taklit) başlangıçta yer alsa da, çocuklar bunlara yeni şeyler katarlar.Öğrenciler, rollerini üstlenirken yeni diyaloglar yaratabilirler.Rol yapmanın daha gelişmiş biçimi, gerçek hayatta henüz yaşanmamış rolleri üstlenerek, yaşamın daha ileriki aşamalarına hazırlanmaktır.Rol oynama evcilik oyunuyla başlar.

    Rol Oynama yöntemi, öğrencilerin kendi duygu ve düşüncelerini başka bir kimliğe bürünerek ifade etmelerini sağlayan bir öğretim tekniğidir.

 Bir fikir,durum sorun ya da olay bir grup önünde dramatize edilir.

Grubun üyeleri yalnızca dinlemek ya da tartışmak yerine olayın nasıl oluştuğunu izler ve konunun ayrıntısına inerler.

u  Rol yapmada öğrenci, gerçek rolünden ve duygularından sıyrılıp kendini bir başkasının yerine koyar.

u  Belli bir durumda ne yapacağını ve neler hissedeceğini hareketlerle gösterir.

u  Rol oynama yönteminde ders konusu ile ilgili bir fikir, durum, sorun ya da olay bir grup öğrenci tarafından yine bir grup öğrenci önünde dramatize edilir.

u  Rol oynama sayesinde öğrenciler,bir başkasının kimliğine bürünerek onların nasıl düşündüklerini, nasıl hissettiklerini ve nasıl davrandıklarını anlamaya çalışır.

u  Rol oynama yönteminde öğrenciler bir tepkiyle karşılaşmaksızın veya cezalandırılma tehlikesi olmaksızın bir başkası gibi hisseder,düşünür ve davranırlar.Daha önemlisi özel sorunlarını bir bunalım hissetmeksizin tartışabilirler.

u  Rol oynama yönteminde esas amaç,öğrencilerin belli durumlara ilişkin olarak kendi duygu ve düşüncelerini anlamalarına yardım etmek ve kendilerini çevreleyen sosyal dünya hakkında bir anlam oluşturmalarını sağlamaktır.

 Bu nedenle rol oynama yönteminde, işlenmekte olan ders veya konu ile ilgili bir durum ya da olay seçmek önemlidir.

 

    ROL OYNAMA YÖNTEMİNİ ETKİLİ KULLANIM İÇİN   

                                  REHBER İLKELER

 

         1-Rol oynama yönteminin başarılı olabilmesi için; uygulamadan önce yapılacak etkinliğin ayrıntıları iyi belirlenmeli ve söz konusu etkinlikte görev alacak öğrencilerin seçimine özen gösterilmelidir.

     2- Rol oynama yönteminin uygulanmasında görev alacak öğrencilere canlandıracakları roller hakkında bilgiler detaylı verilmeli ve onlara bu rolleri prova etmeleri için gerekli zaman tanınmalıdır.

    3-Rol oynama düzenini kurma,karmaşık olmayan kişisel ilgi, çözümlenebilecek açık ve özel bir sorun ele alınmalıdır.

  4- Rol oynama yönteminin başarısı için, canlandırılacak durumun veya olayın seçiminde öğrencilerin de söz sahibi olmaları gerekir.

  5- Rol oynama yönteminde sınıf ortamı rol oynamaya müsait olacak şekilde düzenlenmelidir.

   6- Rol oynamanın sonunda, sınıfta oyuna ilişkin olarak mutlaka bir tartışma ortamının oluşturulması gerekir.

   7-Grubun diğer üyelerinin gayri resmi bir durumda oturmalarını sağlama,herkesin görebileceği,işitebileceği ve katılabileceği bir düzen oluşturulmalıdır.(Örneğin yarım daire şeklinde oturuş biçimi bu düzeni sağlayabilir.)

  8-Her sahnenin genellikle 5-10 dakikadan daha fazla sürmemesini sağlamak gerekir.

  9-Gerekirse gerekli bölümler tekrarlatılabilir.

10-Sınıfta serbest ve güvenli bir atmosfer oluşturulmalıdır.

             

         B     ROL YAPMA YÖNTEMİNİN FAYDALARI

 

uÖğrenciler bizzat katıldıkları ve hoşlandıkları eylemlerden daha fazla tecrübe edinirler.

uÖğrenciler hislerini ve tutumlarını açıklama imkanına sahip olurlar.

uÖğrencilerin yaratıcı tutum ve davranışları gelişir.

uÖğrencilere durumu yalnızca kavrama yerine aynı zamanda hissetme imkanı verir.

uÖğrenciler derse iyi güdülenirler.

uÖğrenciler yüz yüze gelecekleri gerçek durumlara hazırlanırlar.

uSosyal becerileri geliştirmek için bu yöntem faydalıdır.

uİletişim sözden çok hareketlere dayanır.

uÖğrenci gelecekte başvuracağı şeyler hakkında ön fikir edinme şansına sahip olur.

uÖğrenci baskı ya da işlerin ters gitmesi durumlarında soğukkanlı olmayı öğrenir.

 

                            SINIRLILIKLARI

 

uKüçük grup gerektirir,sınıfın tamamı görevlendirilemez.(Bizlerde bu problem yok)

uZaman gerektirir.

uBazı öğrenciler karakterleri ya da olayları anlamada güçlük çekebilirler.

uYetenekli öğrenciler durumu tekelinde bulundurabilir.

uKatılan her öğrencinin biraz yaratıcılığını gerektirir. Öğrenciler rolleri oynarken sık sık aşırıya kaçarlar.Bu durum sınıf atmosferini bozacağı için öğrenmeyi de olumsuz etkiler.

uÇekingenlik ya da konuşma problemleri gibi beceri eksiklikleri olan öğrenciler için iyi bir yöntem olmayabilir.

uÖğrencilerle ya da dersle ilgili kurulmazsa yöntem işe yaramaz hale gelebilir.

 

uAmaçları açıkça belirtilmezse yalnızca bizzat faaliyete katılanlar için yararlı olur.

 

 

                               YARATICI DRAMA

  Drama bir konu, bir olay ya da durumun roller verilmesi yoluyla ve hareket, mimik, jest ve sözlerle canlandırılmasıdır.Öğrenciler çevrelerindeki kişileri,olayları oynayarak canlandırırlar.Dramatizasyon çocukların yaşantılarını, deneyimlerini zenginleiştirir.Öğrenmeyi yaşatarak gerçekleştirmeyi amaçlar.Bunun için de dramatizasyon, eğitim ve öğretimi kolaylaştırmak için etkili bir yöntemdir.Öğrenim sürecinde öğernciyi aktif kılar.Çocuğun bedensel, zihinsel, duyuşsal, sosyal ve kültürel tüm özelliklerini geliştirir, çocuğu hayata hazırlamaya çalışır.

Olay, olgu, yaşantı ve bilgileri yeniden yapılandırmaya yönelik olan yaratıcı drama çalışmalarında, tiyatro olgusunda olduğu gibi; bir başlangıç ve son bölümü olmayabilir. Ancak bildiğimiz çocuk oyunlarındaki gibi belli kuralları ve bu kuralar içindeki sonsuz özgürlükleri içerir. Tıpkı tiyatroda olduğu gibi, gruptakiler belli bir atmosferi ve o andaki oyun oynama yaşantısını p a yl a ş ı r l a r

Bir çocuk için vazgeçilmez unsur olan “oyun” dramanın çıkış noktasıdır.Oyunların çeşitliliği ve çok yönlülüğü, bu alana getirilen tanım ve yaklaşımların da çeşitlilik kazanmasını sağlamıştır.Örneğin Alman Scheuerel’e göre oyunun altı ana aktivitesi vardır.

u1-Özgürlük

u2-İçsel sonsuzluk

u3-Öyleymiş gibi yapma

u4-İkili değer

u5-Kapalı bütünlük

u6-Şimdiki zaman

 

 

 

          

 Yaratıcı Dramanın Boyutları

 

Yaratıcı drama, nerede uygulanırsa uygulansın bir öğrenme yöntemi, kendini ifade etmede bir araç ya da bir sanat biçimi olarak kabul edilebilir. Drama süreçlerinde bir öğrenme, etkileşim sağlama ve sosyalleşme ile birlikte güven ve kendine saygıyı geliştirir. Ayrıca bir topluma ait olma ya da bir grubun üyesi olmanın getirdiği bir güç, iletişim ve problem çözme yetilerinin de geliştirilmesi yaratıcı dramanın önemli boyutlarındandır.

Örgün eğitim kurumlarında bir ders işleme yöntemi olarak eğitimde drama, profesyonel ve amatör tiyatro oyuncusu yetişiminde, küçük çocuk-çocuk ve ergenlerin özgür zaman etkinliğinin

önceden belirlenmiş amaçlara uygun biçimde yürütülmesinde, zihinsel ve

bedensel özürlülerle, içe kapanıkların eğitilmesinde başvurulan değerli bir k a y n a k t ı r

 

                     YARATICI DRAMANIN ÖGELERİ

  DRAMA LİDERİ

 Çalışmaya rehberlik eden kişidir.Bir lider değişime açık,gelişmeye elverişli,esnek bir kişiliğe ve mesleki formasyona sahip olmalıdır.

 

OYUN GRUBU

Öğrenmeye istekli ve katılım için gönüllü olmalıdır.Bireylerin hepsi farklı deneyimlere ve özelliklere sahiptir. Ortak öğrenme kanalında var olmalıdırlar.Grup dinamiğinin oluşmasında her birey etkin gelişime ve değişime yatkın olmalıdır.

 

UZAM

Etkin bir kullanım alanıdır.Parke,halı vb. ayakkabının zorunlu şartlar dışında kullanılmadığı,her türlü eyleme ve olası gürültülere olanak sağlayan ve gerektiğinde sergileme şansını elde edebileceğimiz bir mekandır.

 

ARAMA ETKİNLİĞİ

Baştan belirlenen hedefler doğrultusunda,liderin inisiyatifinde zaman zaman değişimlerin yaşandığı, grubun etkin rol aldığı,her birey için (kimsenin göz ardı edilmediği) var olan bir mekandır.

 

EĞİTİMDE YARATICI DRAMANIN ÖNEMİ

 

uFarkındalık kazandırır..

uBağımsız düşünmeyi sağlar.

uİşbirliği yapabilme özelliğini geliştirir.

uSosyal ve psikolojik duyarlılık sağlar.

uDört temel dil becerisini(konuşma,dinleme,okuma, yazma) geliştirir.

uSözel olmayan iletişimin öğrenilmesini sağlar.

uYaratıcılık ve estetik gelişimi sağlar..

uKendine güven duyma,karar verme becerilerinin gelişmesini sağlar.

uKaslarını hareket ettiren yeni yöntemleri bulmayı,denemeyi ve bedenini çok yönlü geliştirmeyi sağlar.

uHata yapma korkusu olmaksızın yeni davranışlar geliştirmeyi sağlar.

uEtik değerlerin gelişmesine olanak sağlar

uSanat formlarına duyarlılık göstermeyi sağlar.

uDuygunun sağlıklı ve kontrollü boşalımına yardımcı olur.

uKendini tanımayı sağlar.

uKendini ifade etmede güven kazandırır.

uBilgiye ulaşmaya ve onu kullanmaya istekli duruma getirir.

 

 

            YARATICI DRAMANIN YÖNTEMLERİ

Yaratıcı drama uygulamalarında genellikle 5 tür uygulama aşaması vardır.

 

 

 

1-ISINMA VE RAHATLAMA ÇALIŞMALARI

Çeşitli yöntemlerle 5 duyuyu kullanma, gözlem yetisini geliştirme, bedensel ve dokunsal çalışmaların yapılması, tanışma, etkileşim kurma, güven ve uyum sağlama gibi özellikleri katılımcıya kazandıran, grup liderinin yöneticiliğinde yapılan çalışmadır.

 

2-OYUNLAR

Belirlenmiş kurallar içinde özgürce oyun oynama ve bu oyunları geliştirme çalışmalarından oluşur. Kimi zaman bilinen çocuk oyunlarından yararlanılır.

 

3-DOĞAÇLAMA

Daha az kesin olarak belirlenmiş bir süreç olup, saptanan konu ya da temadan yola çıkılır veya saptanan bir hedefe doğru belli aşamalarla yol alınır.Bireysel ve grupsal yaratıcılığın en çok ön plan çıktığı çalışmalardır.

 

4-OLUŞUM

Bu süreç kimi zaman önceden hiç belirlenmemiş bir çıkış noktasından, kimi zamanda bir nesne, resim, fotoğraf, heykel vb. ile iletişim kurma ile başlar. Sürecin nasıl gelişeceği ve nereye varacağı önceden belirsizdir.

 

  5- DEĞERLENDİRME

Çalışma öncesi,çalışma anı, çalışma sonrasında yapılabilir. Dramanın aşamalarının her birinin ya da birkaçının ardından tartışmanın açılması, eleştiri-özeleştiri, soru-cevap etkileşiminin başlaması değerlendirmenin somut başlangıcı olarak kabul edilir. Bu aşamada başkalarının davranış biçimleri, duyguları, düşünceleri, deneyimleri ile ilgili bilgi sahibi olmak, bireyin kendi yaşamına bir göz atması açısından önemlidir

 

 

 

DRAMA VE OYUN

Burada birbirine geçmiş,fakat aralarında büyük farklılıkların ve benzerliklerin bulunduğu iki kavramı da açıklamak gerekir:

 

-Drama bir grup yaşantısıdır.Oyun tek başına da oynanabilir.

-Dramada belli eğitsel,sanatsal vb. hedef ve amaçlar vardır ve bunlar lider ya da öğretmen tarafından belirlenir.Oyunda çoğunlukla belli bir amaç olmayabilir.

-Dramada çok kesin kurallar yoktur.Kurallar esnektir. Katılımcıların kendilerinden bir şeyler katmalarına izin verilir. Ödül veya yanlış yapma söz konusu değildir.Oyunlarda en basitten karmaşığa kadar bir takım kurallar vardır.Kurallara uymayanlar oyun dışında bırakılabilir

-Dramanın bir başlangıç ve sonuç bölümü olmayabilir. O anda yapılır. Ortaya çıkan ürün ilk kez oluşur. Oyunda bir başlangıç ve sonuç bölümü vardır. Çoğunlukla bir başarı söz konusudur.

-Dramada doğru-yanlış,güzel-çirkin vb. yoktur.Sonuç değil süreç önemlidir. Oyunlarda çoğunlukla sonuç önemlidir.

-Drama sürecinde gözden geçirme ve tartışma yer alır. Oyunda ise bu ögeler yer almaz.

-DRAMA VE OYUNUN ORTAK ÖZELLİĞİ İSE ;BELLİ KURALLAR İÇİNDE SONSUZ ÖZGÜRLÜKLER İÇERMELERİDİR.

-Dramada tekrar vardır. Ancak yapısal anlamda farklılaşma yoktur.

-Dramada estetik kaygı belirgindir. Bunun için sürecin içinde ve sonunda estetik biçimlere ulaşılabilir. Oyunda estetik kaygıdan çok; rahatlama, enerji boşalımı gibi ögeler yer alır.

-Drama sürecinde gözden geçirme ve tartışma yer alır. Oyunda ise bu ögeler yer almaz.

-DRAMA VE OYUNUN ORTAK ÖZELLİĞİ İSE ;BELLİ KURALLAR İÇİNDE SONSUZ ÖZGÜRLÜKLER İÇERMELERİDİR.

 

 

 

KAYNAKLAR

1-İlköğretim Drama 1 (komisyon)

2-Öğretmenin Pusulası

3-İnternet

 

HAZIRLAYAN

SELDA ALGAN

SEKİZOCAK İLKÖĞRETİM OKULU

SONIF ÖĞRETMENİ